Inzicht of overgave ?

Dit artikel is eerder verschenen in het tijdschrift Inzicht (meinummer van 2012 ) http://www.inzicht.org/

De vraag “inzicht of overgave?” draagt misschien de aanname in zich dat er een persoon is en dat deze een keuze uit deze twee meent te kunnen en ook meent te moeten maken om ergens uit te komen waar het mooier of beter is dan zoals het hier nu is. Maar of dat nu wel of niet de onderliggende aanname is, en of die wel of niet geloofd wordt, er is altijd alleen maar Zijn, dat wat Ik ben, simpelweg verschijnend als wat zich voordoet.En het lijkt erop dat dit op twee manieren ervaren kan worden.

Ofwel Ik doe mij voor als een op mijzelf staande persoon die op zoek is naar succes, geluk of vervulling, door het opdoen van meer inzicht of door te leren mij aan het leven over te geven bijvoorbeeld door oefeningen te doen. Ofwel Ik doe mij voor als persoon die heeft gezien dat er niks te bereiken is, dat 'ik' niets meer is dan een idee, dat wat zich voordoet al het hoogste geluk is en dat er buiten wat zich nu direct voordoet niets bestaat.
Maar hoe dat wat zich voordoet ook ervaren wordt, in beide gevallen ben Ik het die mij aan mijzelf kenbaar maakt. Als Zijn ben Ik beide ziens- en uitdrukkingswijzen. Mijn twee gezichten kunnen er als volgt uitzien.

Het kan zijn dat Ik mij voordoe als het gevoel of idee een werkelijk bestaande persoon te zijn. Ik lijk even vergeten het ene Zijn te zijn dat alles is, want Ik vervul nu de rol een iemand te zijn die los meent te staan van alles in een al bestaande wereld, vól van andere losse mensen en dingen. Het verhaal van 'ik' is geboren. Wat zich voordoet toont zich als een verhaal óver wat het is dat zich voordoet. Ik speel het spel denken te zijn, de immer actieve, bewegende geest, die het gevoel en de overtuiging blijft bevestigen een 'ik' te zijn die geboren is, in een lichaam woont en de denker, doener en voeler is plus de waarnemer van alles. Ik ben een zogenaamd klein mensje in een grote wereld, uit het paradijs gevallen, in een wereld vol van afgescheidenheid. Ik moet mij als eenling een weg zien te banen door een wereld van tweeheid, een wereld van ingebakken tegenstellingen. Steeds weer moet ik keuzes maken en goed om mij heen kijken. Pijn, verdriet en gevaar liggen mogelijk op de loer. Ik heb het gevoel nog niet tegen alles opgewassen te zijn, nog wat te missen, er net naast te grijpen, nog niet volledig op mijn bestemming te zijn. Een gevoel van onrust dwingt mij voort te gaan en mij te blijven inspannen er iets van te maken. Zeker is dat 'het' nog komen moet, want de wijze waarop de meeste dingen zich nu voordoen dát kan 'het' nog heel zeker niet zijn! Mijn leven als 'ik' staat daarom altijd in het teken van hopen, verwachten, ingrijpen en afwachten. En dat alles vindt plaats binnen de scheidslijnen van tijd, afstand en oorzaak en gevolg. Kortom, Ik verschijn als de zoeker naar geluk, liefde, erkenning, naar 'er toe doen'. Zaken die nog steeds niet in voldoende mate gerealiseerd lijken. In deze rol ben Ik in ieder geval altijd mentaal onderweg en probeer als persoon te groeien, meer greep te krijgen op wat voor mij van belang lijkt, nieuwe inzichten te verwerven. Misschien wil ik leren met de stroom van het leven mee te gaan. Alles bedoeld om mijn leven te verbeteren, door een adequaat antwoord te kunnen geven op de vraagstukken waar het leven mij voor stelt.

Het kan ook zijn dat Ik mij voordoe als het gevoel of idee een persoon te zijn die ziet dat wat zich voordoet een spel is. In werkelijkheid doorzie Ik natuurlijk mijzelf en herinner Ik mij dat er nooit een persoon is geweest. Het ultieme inzicht is dat Ik altijd enkel zicht op mezelf heb. Ik bén het zien. En het vindt nú plaats. En alles gebeurt binnen dit zien. Ik ben nu gewoon weer het directe, onversneden zien van wat zich voordoet, gewoon hiér, niet ergens in een geïsoleerde schijnwereld van 'ik' en 'jij'. Het mentale spel van denkbeelden is zonder meer onderhoudend, maar zonder betekenis, omdat Ik alles weer herken als mijzelf. De doorgaande commentaarstem die alles dat zich voordoet begeleidt is verstomt. Niets en niemand blijkt nu iets nodig te hebben, omdat Ik al verschijn als alles. Ik ben de behoeftige persoon én de helpende hand. Ik ben simpelweg het stille gewaarzijn van de ontelbare wijzen waarop Ik aan mezelf verschijn. Ik ben het niet te scheiden zien van de wijze waarop Ik verschijn: als het gevoel er te zijn, als regenbui, woorden en ademhaling, als pijn, ongelofelijke zonsondergangen en lichamen.

En hoe wordt wat zich nú voordoet ervaren?
Er is allesomvattende stilte, weidse openheid. Dit is de grootste helderheid die zich ooit kan tonen.
Er maakt zich niks los uit deze helderheid en toch verschijnen deze woorden. Gedachte verdwenen.
Vingers op een toetsenbord, badend in stilte. Het voelen van warmte op het lichaam. Bruisende stilte alom. Zoete zachtheid, een strelende liefde. Er is niets in deze stilte maar ook niets niet. Deze stilte is alles.
Een onbepaalde sensatie die zich als een stekende pijn in de buik wil laten kennen, direct gevolgd door een angstgedachte. Beeld weg. Leegte, stille ruis.
Een gevoel van verzadigd zijn, van totale vervulling, maar het wordt niet verwoord.
Het gevoel van twee armen die bij de schouders beginnen. Gevoel weg.
Hmm, zachte stilte die eigenlijk niks echt geboren laat worden. Een glimlach.
Een twijfelgedachte. Gedachte weg.
Het geluid van een auto. Geluid weg. Was het geluid van een auto er wel? De vraag is in dit zwijgende luchtledige opgelost.
Alles verschijnt, maar wordt zo snel weer terug gezogen in de bron waar het uit voortkwam, of vervliegt, vindt in elk geval geen landingsplaats, dat het niet met zekerheid gekend kan worden. Er is ook niemand die daar behoefte aan heeft. Overweging opgelost. Dit is het! Dit is het! Dit is wat de stille ruimte vult en wat tegelijkertijd de stille ruimte ís. Gedachte weg.
Dit is om van te grienen, zo groots, zo dichtbij, zo alles. Alles is er, er ontbreekt niks. Gedachte-beweging weg.
Is 't er nog? Ja, 't is er nog! Wie wil dat weten? Geen antwoord. Hmm, stilte, stralende omarming. Dit kan nooit meer wegvallen. En niets kan dit pakken, aantasten, tekort doen, ontkennen. Alles en iedereen zit hier in, versmelt hier mee, nu direct, nu direct. Gedachte weg. Zwijgzaam zien.

Hoe verschillend lijken deze twee manieren waarop Ik aan mezelf verschijn! Maar maakt het wat uit op welke wijze Ik mij voordoe?
Vanuit het gevoel een echt bestaande 'ik' te zijn lijkt het heel wat uit te maken! Alles wat zich voordoet lijkt betrekking op 'mij' te hebben. En wat zich voordoet ziet er meestal niet uit als het hoogste geluk. Die schijnbaar echte 'ik' moet dus tot het bittere einde op zoek blijven naar vervulling of gewoon wat houvast. Ook nog als het levenseinde nadert is er het geloof dat er omgegaan moet worden met frustratie, angst of pijn die 'mij' nu overkomt. Nog steeds lijkt een zeker inzicht in het hoe en waarom van wat als een persoonlijk leven beschouwd wordt van het grootste belang. Misschien gaat de idee dat 'je' 'je' over moet geven aan de uitdagingen van het naderend einde juist een grotere rol spelen. Het gevoel er als individu te zijn brengt altijd de aanname met zich mee dat er nog wat moet gebeuren. Leren, veranderen en ingrijpen door bepaalde keuzes te maken, gebaseerd op kennis en inzichten, blijven de centrale thema's. Het denken dat de regie voert zal blijven zeggen dat er éérst nog iets moet gebeuren, bijvoorbeeld als persoon éérst stil gewaarzijn worden voordat 'ik' mij kan warmen aan de liefdevolle Bron. Het is een gebeuren zonder hoop, aangezien het zoeken plaatsvindt bínnen het door het denken zélf geconstrueerde verhaal óver wat het is dat zich voordoet. Terwijl er altijd enkel dit stille zien is van verschijnende beelden lijken de verhalen óver wat er gezien wordt alleen maar complexer te worden en de vragen toe te nemen. Zo houd Ik het spel gaande van zoeken naar wat ontbreekt en ontkennen wat er is, enkel door mijzelf als het ene zien over het hoofd te zien. Het simpele, directe zien laat Ik door het denken tot een proces in de tijd maken, tot iets dat de 'ik' zich eigen gaat proberen te maken.

Maar voor het zien van wat zich direct voordoet blijkt alles, wát het dan ook is, altijd voldoende te zijn. Voor rechtstreeks ervaren is geen inzicht of overgave nodig en hebben deze en andere denkbeelden geen relevantie. De smaak van koffie, voeren van een gesprekje, een pijnsensatie, gedachte over hoofdpijn: het ís al wat er gebeurt en het wordt al gezien! Er is 'slechts' deze in stilte gedrenkte levendigheid. En niemand die het claimt als het 'zijne'. Het directe zien, ervaren, beleven is wat Ik ben. Elk verschijnen, van intense blijheid tot intense pijn en wanhoop, is mijn eigen inherente schoonheid en haar eigen reden. En elke ervaring vult mijn totale ruimte, laat zich voor de volle honderd procent zien en toont zich als mijzelf en verdwijnt geruisloos van het toneel. Ik ben het zien dat elke angst en elk verlangen, elk vraagstuk dat je naar de keel kan grijpen, net als 'mijn' buien, dat broodje met geitenkaas en 'jouw' mooie ogen, niet iets werkelijk bestaands zijn, maar mijn eigen zien. Alles, zonder uitzondering, is al wat Ik ben. Niets en niemand bestaat als zodanig. Buiten mij is er niemand die hoort, doet, denkt, ziet. Mijn ware aard is het stille zien van elke gedachte die geloofd wordt en uitgroeit tot een aanname in het verhaal van 'ik' én is het stille zien van elke gedachte die zonder iets te worden direct weer terugvalt.

Er hoeft dus niks te veranderen. Er kan niets fout zijn gegaan in het verleden, er is nu niets dat misgaat en ook morgen kan niets mislopen. Alles vindt al plaats ín mij en als mij. En alles dat zich voordoet is al volledig wat Ik ben: tijdloos Zijn, het directe zien. Ik bén al, hoe Ik mij ook voordoe. En tenslotte deze paradox: er kán niets veranderen, want er bestaat niets buiten mij dat kan ingrijpen. En tegelijkertijd kan alles schijnbaar veranderen. Niet door nieuwe inzichten, maar juist door het wegvallen van bestaande. Juist de inzichten die het verhaal van 'ik' in leven lijken te houden kunnen namelijk hun betekenis verliezen en verdwijnen. Ik ben tenslotte het levende zien van mijn eigen komen en gaan als elk beeld !  

Foto's